İçeriğe geç
Brick Analiz Uygulamayı aç
Hesap rehberi

Pazar payı nasıl hesaplanır?

Pazar payı, ilacının kendi pazarındaki toplam satışın ne kadarını aldığını söyler. Hesabı tek satır; asıl iş doğru pazarı, doğru dönemi ve doğru birimi seçmekte.

6 dakikalık okumaGüncelleme: 19 Kasım 2026
Kısa cevap

Pazar payı = ilacının satışı ÷ aynı pazardaki bütün markaların toplam satışı. Aynı dönem, aynı bölge ve aynı birim (kutu ya da TL) kullanılır.

Pazar payı = Senin satışın ÷ Pazarın toplam satışı × 100Pazar: Excel'de ilacının bağlı olduğu pazar başlığı altındaki bütün markalar, "Diğer" dahil. Pazar çoğu zaman EphMRA anatomik sınıflandırmasının (ATC) bir alt grubudur.

Bir brickte örnek

Bir brickte son 4 haftanın eczane alımı şöyle olsun:

MarkaKutu (4 hafta)Pazar payı
Rakip A240%30
Rakip B160%20
Senin ilacın120%15
Rakip C96%12
Diğer184%23
Pazar toplamı800%100

120 ÷ 800 = 0,15, yani %15. Bu brickte üçüncüsün; seni geçen iki rakip var. En güçlü rakip (A) dört haftada 120 kutu, haftada ortalama 30 kutu önünde.

Puan ile yüzde aynı şey değil

Pazar payı %13'ten %15'e çıktıysa artış 2 puandır. "%2 arttı" demek yanlış olur: oransal artış (15 − 13) ÷ 13 = %15,4'tür. İki pazar payı arasındaki fark her zaman puanla söylenir.

Aynı 2 puan, küçük pazar payında büyük, büyük pazar payında küçük bir oransal değişim demektir.
ÖnceŞimdiFarkOransal
%13%15+2 puan+%15,4
%40%38−2 puan−%5,0

Kutu mu, TL mi?

İkisi ayrı hesaplanır ve farklı çıkabilir. Kutu pazar payı kaç kutu sattığını, TL pazar payı ne kadar ciro aldığını gösterir. İlacın pazarın ortalamasından pahalıysa TL pazar payın kutudakinden yüksek olur.

Örnekte 120 kutu × 210 ₺ = 25.200 ₺ ve pazarın TL toplamı 120.000 ₺ ise: kutu pazar payın %15, TL pazar payın %21. Kotan hangi birimdeyse o pazar payına bak.

Hangi dönem?

Tek haftanın pazar payı oynaktır: bir eczanenin toplu alımı ya da bir kampanya haftası rakamı bir hafta şişirip sonraki hafta düşürür. Sahada karar vermek için:

  • Son 4 hafta, önceki 4 haftayla kıyas: haftalık dalgalanmayı yumuşatır, değişimi zamanında gösterir.
  • YTD (yıl başından bugüne) ve MAT (moving annual total, son 12 ayın toplamı; her ay bir ay ileri kayar): şirket toplantılarında konuşulan, yavaş değişen pazar payı. İkisini kıyaslarken dönemlerin aynı aya kadar olmasına dikkat et.
  • Kıyaslanan iki dönem aynı uzunlukta olmalı; 3 haftayı 4 haftayla kıyaslamak yanıltır.

Brick, bölge, Türkiye

Aynı ilacın üç ayrı pazar payı vardır: tek brickte, bölgende (bütün bricklerin toplamı) ve Türkiye'de. Bölgedeki pazar payın iyi olsa bile tek tek bricklerde rakibin gerisinde olabilirsin. Sahada iş, brick brick rakibe göre bakınca çıkar.

Excel'de formül

A sütununda markalar, B sütununda kutu satışı (2–6. satırlar) varsa, C2 hücresine:

=B2/TOPLA($B$2:$B$6)

Hücreyi yüzde biçimine al ve aşağı çek. İngilizce Excel'de TOPLA yerine SUM yazılır. Önceki dönemin pazar payı C, şimdiki D sütunundaysa puan farkı:

=(D2-C2)*100

Sık yapılan hatalar

  • "Diğer"i toplamdan çıkarmak: pazar toplamı küçülür, pazar payın olduğundan yüksek görünür.
  • Yanlış pazar: ilacını, Excel'de bağlı olduğu pazar dışındaki markalarla kıyaslamak.
  • Kutu ile TL'yi karıştırmak: kutu satışını TL pazar toplamına bölmek.
  • Puanı yüzde sanmak: "%2 arttı" yerine "2 puan arttı".
  • Tek haftaya karar vermek: kampanya ya da toplu alım haftası tek başına yön göstermez.

Kaynaklar

Diğer rehberler

Rakamlar örnektir. Kota, prim ve pazar tanımı firmadan firmaya değişir; esas olan firmanın kendi kuralıdır. Brick Analiz bağımsız bir araçtır, IQVIA ile bağlantısı yoktur.